Kibise jyly degenimiz ne, ol neni bildiredi?  

/image/2024/02/29/crop-9_31_356x475_kib.png

Mamandar Kibise jylynyń kúntizbe esebine tikeleı qatysy baryn aıtady. Máselen, Grıgorán kúntizbesinde bir jyl 365 kúnnen turady. Biraq ǵalymdar is júzinde Jer Kúndi dál 365 kúnde aınalyp ótpeıtinin, ár jylda kún qaıyrýdan 6 saǵattan artylyp otyratynyn aıtady. Al artyq qalǵan osy saǵattar tórt jylda bir táýlik bolyp kúntizbege qosylady.

"1072 jyly bılikke kelgen Málik shah qolǵa alǵan alǵashqy mańyzdy isteriniń biri - kúntizbeni eseptep qaıta shyǵarý. Osy maqsatta ol observatorıa soqtyrady. Oǵan Omar Haııam, Ál Bası sıaqty búkil shyǵysqa tanymal ǵalymdardy jınap, nátıjesinde kún qozǵalysyna negizdelgen kúntizbe jasalyp, kibise jyly da eseptelip shyǵarylady", deıdi etnograf-ǵalym Táttigúl Qartaeva. 

Sondaı-aq Almatydaǵy planetarıı mekemesi mynandaı qyzyqty derekti ortaǵa usynady:

"Aspanda 13 shoqjuldyz bar, ıaǵnı bir jylda 13 aı bolýy kerek. Alaıda Eýropa halyqtary 13-ti qyrsyqtyq sany dep tanyp, odan qashatyn bolǵan. Sol sebepti astronomıalyq eklıptıkadaǵy "Jylanbóktergen" shoqjuldyzy eskerilmeıdi. Qazirgi kúntizbedegi táýlikterdiń birkelki bolmaýynyń (keıbir aı 30-na, keıbir aı 31-ine aıaqtalyp jatady) syry osynda".

Jalpy ereje boıynsha, kibise jyldar 4-ke eselik jyldar:

1980, 1984, 1988, 1992, 1996, 2000, 2004, 2008, 2012, 2016, 2020, 2024, 2028, 2032, 2036, 2040, 2044, t.b.

Kibise sózi táýlik sany jyldaǵydan bir kúnge artyq degendi bildiredi.

Qatysty tegter :

Pikir qaldyrý

Qatysty Maqalalar